Uitschrijven vs. steekwoorden: welke strategie past bij jouw volgende presentatie?

Uitschrijven vs. steekwoorden: welke strategie past bij jouw volgende presentatie?

Ik krijg vaak de vraag: moet je een presentatie nu uitschrijven, of juist niet? Het antwoord daarop: dat verschilt per persoon en hangt af van jouw natuurlijke stijl van voorbereiden en presenteren. Er zijn twee stijlen: de performancestijl en de communicatieve stijl. Daarnaast is er een aantal tussenvarianten. Beide stijlen en alle varianten zijn goed. Het gaat er vooral om dat je weet wat voor jou goed werkt. Eerst beschrijf ik de twee stijlen:

Performancestijl
Aan de ene kant heb je de performancestijl. Bij deze stijl van presenteren is elk woord belangrijk, de tekst wordt daarom volledig uitgeschreven. Zinnen moeten mooi zijn, met misschien wat stijlfiguren erin. Sprekers met een voorkeur voor deze stijl nemen van tevoren veel tijd om na te denken over de exacte woorden. Een bekend voorbeeld is Barack Obama. Bij zijn speeches gebruikt hij vaak een autocue, om de tekst precies over te kunnen brengen zoals hij en zijn speechschrijvers vooraf hebben bedacht.

In de praktijk heb je waarschijnlijk geen beschikking over een autocue, dus zul je de tekst uit je hoofd moeten leren. Natuurlijk kun je de tekst erbij houden, maar vaak focus je dan stiekem toch te veel op je tekst en te weinig op je luisteraar. Bij de performancestijl schrijf je het hele verhaal woord voor woord uit. Je weet dus precies wat je gaat zeggen en je kunt mooie zinnen uitdenken en opschrijven.

Voordelen:
+ Je kunt vooraf over elk woord nadenken.
+ Je kunt feiten goed op een rij zetten en daarom is de performancestijl perfect voor speeches: bruiloften, uitvaarten, jubilea.
+ Met een autocue kun je je verhaal precies zo overbrengen als vooraf bedacht.
+ Als je teksten uit je hoofd kunt leren, is deze stijl gemakkelijk uit te voeren.

Nadelen:
– Als je een vooraf bedacht woord vergeet, kun je van slag raken.
– Je moet veel onthouden als je geen autocue hebt of het papier er niet bij wilt houden.
– Je hebt geen of minder ruimte voor improvisatie.

Communicatieve stijl
Aan de andere kant heb je de communicatieve stijl. Als deze stijl je voorkeur heeft, dan bereid je je presentatie liever voor met steekwoorden. Zo ga ik openen, in het middenstuk heb ik het over A, B en C en daarna volgt het slot. Bij deze stijl gaat het erom dat de luisteraars na jouw presentatie A, B en C hebben gehoord en onthouden. Het gaat hierbij echt om de inhoud en minder om mooie zinnen. Het maakt minder uit met welke woorden je de boodschap precies overbrengt, áls de boodschap maar duidelijk overkomt.

Voordelen:
+ Je hoeft maar een paar steekwoorden te onthouden.
+  Je kunt spontaner presenteren.
+  Je kunt de communicatieve stijl goed inzetten als je weinig voorbereidingstijd hebt.
+ Je kunt jezelf gemakkelijker op koers houden. Voor sprekers die van zichzelf weten dat ze langer van stof zijn: nadat je hoofdpunt A hebt overgebracht, weet je dat je weer door kunt naar B. Hou de tijd hierbij ook een beetje in de gaten.

Nadelen:
– Als je te kort voorbereidt, zou het kunnen dat je op het moment zelf nog veel denktijd nodig hebt, wat tot ehs en uhms kan leiden.
– De communicatieve stijl is minder geschikt voor emotionelere momenten.